ความเป็นมาของภาควิชา

ชีวเคมีเป็นการศึกษาเกี่ยวกับชีวเคมีพื้นฐานในสิ่งมีชีวิต ชีววิทยาโมเลกุลของสิ่งมีชีวิต การศึกษาในเชิงลึก เช่นชีวเคมีโปรตีน-โครงสร้าง และการประยุกต์ใช้อื่น ๆ เช่น ชีวสารสนเทศทางชีวเคมี ชีวเคมีประยุกต์ในทางการเกษตร การประมง อุตสาหกรรมและสิ่งแวดล้อม โดยภาควิชาชีวเคมี มีเป้าหมายเพื่อผลิตบัณฑิตที่มีความรู้ความสามารถทางชีวเคมีอย่างกว้างขวางและลึกซึ้ง มีความสามารถประยุกต์คิดค้นหรือแสวงหาความรู้ใหม่อันจะนำไปสู่การพัฒนาทางวิชาการ สามารถนำความรู้ไปประกอบอาชีพในสายงานที่เกี่ยวข้อง รวมทั้งส่งเสริมและพัฒนาการค้นคว้าวิจัยด้านชีวเคมีให้เกิดการพัฒนาองค์ความรู้ที่เป็นประโยชน์สอดคล้องต่อการพัฒนาประเทศและทันต่อการพัฒนาด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

ภาควิชามีหลักสูตรที่เปิดสอน ได้แก่

• วิทยาศาสตรบัณฑิต (ชีวเคมี)
• วิทยาศาสตรมหาบัณฑิต (ชีวเคมี)
• ปรัชญาดุษฎีบัณฑิต (ชีวเคมี)

มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ได้เริ่มมีการเรียนการสอนสาขาวิชาชีวเคมี ให้แก่นิสิตสัตวบาล (รุ่น 14) ในปี พ.ศ. 2499 ขณะนั้น อาจารย์ ม.ร.ว.ชวนิศนดากร วรวรรณ ซึ่งเป็นหัวหน้าแผนกสัตวบาล คณะกสิกรรม และสัตวบาล กรมมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ได้เชิญ ดร.กำแหง พลางกูร และ ดร.บรรเจิด พลางกูร อาจารย์พิเศษแผนกเคมี คณะกสิกรรมและสัตวบาล (ปัจจุบันคือภาควิชาเคมี คณะวิทยาศาสตร์) เป็นอาจารย์ผู้สอนชีวเคมีพื้นฐาน และได้เชิญ ม.ร.ว.บูรณโภค เกษมศรี จากมหาวิทยาลัยแพทยศาสตร์ (ปัจจุบันคือมหาวิทยาลัยมหิดล) สอนเทียบได้กับชีวเคมี II ในปัจจุบัน ต่อจากนั้นมีอาจารย์ชีวเคมีรุ่นแรก ๆ ก่อนการก่อตั้งคณะวิทยาศาสตร์ ได้แก่ ดร.โอวาท นิติทัณฑ์ประภาศ ดร.ประเสริฐศรี ศีตะจิตต์ ศ. ดร.สิรินทร์ พิบูลย์นิยม (โลจายะ) ศ. ดร.กฤษณา ชุติมา ผศ. ดร.ยงยุทธ เจียมไชยศรี และ ผศ. ดร.ลอลิต้า เมษสองสี

ต่อมาในปี พ.ศ. 2509 ได้มีการจัดตั้งคณะวิทยาศาสตร์และอักษรศาสตร์ (คณะวิทยาศาสตร์ในปัจจุบัน) ดังนั้นแผนกเคมี คณะกสิกรรมและสัตวบาล จึงได้ย้ายโอนไปเป็นภาควิชาเคมี สังกัดคณะวิทยาศาสตร์และอักษรศาสตร์ โดยมี ศ.ดร.กฤษณา ชุติมา เป็นหัวหน้าภาควิชาเคมี การเรียนการสอนในภาควิชาเคมีในขณะนั้นแบ่งเป็น 3 สาขาหลัก คือ ชีวเคมี อินทรีย์เคมี และอนินทรีย์เคมี งานสอนในส่วนของสาขาชีวเคมีนั้นมีหลายวิชา ได้แก่ ชีวเคมี I ชีวเคมี II ชีวเคมีของสัตว์ ชีวเคมีของพืช เทคนิคทางชีวเคมี และชีวเคมีทางโภชนาการ โดยมีอาจารย์ผู้สอนหลัก 2 ท่าน คือ ผศ.ดร.ยงยุทธ เจียมไชยศรี และ ลอลิต้า เมษสองสี โดยมี ดร.ประโชติ เปล่งวิทยา จากภาควิชาชีวเคมี คณะเภสัชกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ช่วยสอนวิชาชีวเคมีของพืชด้วย

ต่อมาในวันที่ 7 ต.ค. 2530 ภาควิชาชีวเคมีได้แยกส่วนราชการออกจากภาควิชาเคมี โดยได้รับอนุมัติและประกาศในราชกิจจานุเบกษา เล่ม 104 ตอนที่ 201 โดยมีคณาจารย์ประจำจำนวน 8 คน ใช้พื้นที่ของอาคารโครงการเงินกู้วิทยาศาสตร์ ประมาณครึ่งหนึ่ง จนกระทั่งในปี 2565 ภาควิชาชีวเคมีอายุครบ 35 ปี ซึ่งตลอดระยะเวลาที่ผ่านมา ภาควิชาชีวเคมีได้พัฒนาการเจริญก้าวหน้าขึ้นเป็นลำดับ ทั้งในด้านพื้นที่ อาคารสถานที่ จำนวนบุคลากร ภาระงานการเรียนการสอนและงานวิจัย ตลอดจนอุปกรณ์และครุภัณฑ์ ปัจจุบันภาควิชาชีวเคมี มีพื้นที่อาคารชีวเคมี 4 ชั้น (อาคารโครงการเงินกู้ เดิม) และพื้นที่หนึ่งในสี่ ของชั้น 5 อาคารทวีญาณสุคนธ์ คณะวิทยาศาสตร์

โดยตลอดระยะเวลาที่ผ่านมา 30 กว่าปี ภาควิชาชีวเคมี ได้สอนวิชาบริการให้แก่นิสิตระดับปริญญาตรีและบัณฑิตศึกษาจากคณะต่าง ๆ เป็นจำนวนมาก อาคารที่ทำการของภาควิชาจึงชำรุดทรุดโทรมไปตามกาลเวลา จนเมื่อปี พ.ศ. 2563 ภาควิชาได้รับการสนับสนุนงบประมาณในการปรับปรุงตึกและระบบสาธารณูปโภค โดยเมื่อดำเนินการแล้วเสร็จ จึงเสนอให้มีการตั้งชื่ออาคาร เป็น “อาคารยงยุทธ เจียมไชยศรี” เพื่อเป็นเกียรติแก่ท่านผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.ยงยุทธ เจียมไชยศรี ซึ่งเป็นหนึ่งในอาจารย์ชีวเคมีรุ่นแรก ๆ ก่อนการก่อตั้งคณะวิทยาศาสตร์ และเป็นอดีตคณบดีบัณฑิตวิทยาลัย